Padden lijken op het eerste gezicht misschien onopvallend, maar deze dieren zijn van onschatbare waarde voor de natuur én voor ons mensen. Ze zijn niet alleen cruciaal voor gezonde ecosystemen, maar vormen ook een directe schakel met onze eigen leefomgeving. Hun aanwezigheid en welzijn vertellen ons hoe goed de natuur functioneert, en meten dus de kwaliteit van onze leefomgeving. Toch staan padden wereldwijd onder druk, o.a. door de klimaatverandering. In zomers in 2021 en 2022 ging veel nageslacht verloren doordat de poelen met nageslacht opgedroogd waren voordat de jonge padjes zich konden verplaatsen over land.
Waarom padden essentieel zijn
Padden spelen een sleutelrol in de voedselketen. Ze eten schadelijke insecten zoals muggen en slakken die ziektes verspreiden of gewassen aantasten. Hun larven zuiveren water door algen te eten, wat bijdraagt aan een stabiel ecosysteem. Tegelijkertijd vormen padden zelf een voedselbron voor vogels, zoogdieren en andere roofdieren. Deze wisselwerking versterkt de biodiversiteit, een cruciaal fundament voor een gezonde planeet.
Maar biodiversiteit gaat verder dan alleen natuurbehoud. Ons voedsel, onze medicijnen en zelfs de lucht die we inademen, zijn afhankelijk van een divers en goed functionerend ecosysteem. Padden en andere amfibieën zijn indicatorsoorten, dus de stille bewakers van onze natuurlijke hulpbronnen. Een afname van hun populaties kan wijzen op verstoorde ecosystemen, die ook gevolgen hebben voor onze gezondheid. Hun gevoelige huid absorbeert stoffen uit hun omgeving, wat hen extreem kwetsbaar maakt voor vervuiling door landbouwgif en legaal en illegaal geloosde gifstoffen. Dit maakt ze waardevolle meetinstrumenten voor de gezondheid van onze ecosystemen. Wanneer padden verdwijnen, betekent dit dat ook andere soorten, inclusief wijzelf, kwetsbaarder worden.
Bescherming Is Nu Nodig
De jaarlijkse paddentrek, die in februari begint, is een cruciaal moment waarop duizenden padden van hun winterverblijf naar voortplantingswateren trekken. Helaas doorkruisen onze wegen vaak hun routes, wat resulteert in massale sterfte. Vrijwilligers spelen een onmisbare rol door padden veilig over te zetten, maar het probleem is te groot om alleen met handmatige hulp aan te pakken.
Gemeenten kunnen, en wat mij betreft moeten, bijdragen door nu te investeren in oplossingen zoals amfibietunnels, tijdelijke wegafsluitingen of waarschuwingsborden. Inwoners kunnen helpen door hun tuinen groener te maken en schuilplaatsen te creëren. Deze maatregelen ondersteunen niet alleen padden, maar versterken ook het hele ecosysteem waarin wij leven.
De bescherming van padden gaat over meer dan het behoud van één soort; het gaat over de gezondheid van onze planeet en onszelf. Zonder biodiversiteit wordt ons bestaan kwetsbaar. Als we nu niet handelen, betalen we later de prijs.
Laten we deze winter de tijd nemen om plannen te maken en actie te ondernemen. De paddentrek in februari is een kans om samen te werken aan een gezondere, evenwichtigere wereld—voor padden, voor de natuur, en voor ons allemaal.
Jonah Heidweiller, bioloog en bestuurslid LochemGroen!