Nieuwe Landbouwcrisis of Kans voor Gezonde Toekomst?

𝑯𝒐𝒆𝒗𝒆𝒆𝒍 ‘𝑬𝒎𝒎𝒚’𝒔’ 𝒛𝒊𝒋𝒏 𝒆𝒓 𝒏𝒐𝒅𝒊𝒈 𝒗𝒐𝒐𝒓𝒅𝒂𝒕 𝒘𝒆 𝒊𝒏𝒛𝒊𝒆𝒏 𝒅𝒂𝒕 𝒉𝒆𝒕 𝒐𝒏𝒉𝒐𝒖𝒅𝒃𝒂𝒂𝒓 𝒊𝒔?

De recente uitspraak van de rechtbank in Leeuwarden, waarin het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de lelieteelt bij Boijl is verboden vanwege de schadelijke effecten op nabijgelegen natuurgebieden, doet Nederland op zijn grondvesten schudden. De vaststelling dat pesticiden uit de lelieteelt kilometers verderop in natuurgebieden zoals het Drents-Friese Wold belanden, treft niet alleen boeren in Friesland, maar stelt de gehele landbouwpraktijk in Nederland ter discussie. Eindelijk neemt de wet het op voor mens, dier en natuur boven puur economische landbouwbelangen. Is dit werkelijk een ‘nieuwe landbouwcrisis’, zoals critici zoals LTO vrezen, of juist een broodnodige doorbraak voor de gezondheid en het welzijn van ons allemaal?

LTO, de lobbyorganisatie voor agrariërs, is zoals gebruikelijk op zijn achterste benen gaan staan. LTO-bestuurder Ron Mulders sprak zijn zorgen uit dat deze uitspraak de deur opent naar strengere vergunningseisen voor alle landbouwers, wat een zware druk op de sector legt. Volgens hem komt het voortbestaan van veel bedrijven in gevaar als boeren ecologische toetsing moeten uitvoeren en bewijzen dat hun middelengebruik geen schade toebrengt aan natuurgebieden. Maar hier schuilt juist het probleem: wanneer wordt het landbouwbelang ondergeschikt gemaakt aan de gezondheid van ons allen?

Deze uitspraak laat zien dat we niet eindeloos kunnen doorgaan met het plaatsen van landbouwbelangen boven alles. De starre houding van organisaties als LTO heeft pogingen om de sector te verduurzamen keer op keer doen stranden. De mislukking van het landbouwakkoord is hier een schrijnend voorbeeld van: door star verzet tegen noodzakelijke aanpassingen, die zowel natuur als volksgezondheid ten goede zouden komen, werden concrete plannen tegengehouden. Deze blokkadepolitiek is voor velen onbegrijpelijk en voedt de overtuiging dat LTO keer op keer kiest voor korte termijn gewin, ten koste van de lange termijn gezondheid van ons allemaal.

De schade door pesticiden beperkt zich niet alleen tot insecten en vogels. De impact op de volksgezondheid is ernstig. Ik zie als wijkverpleegkundige hoe ziekten zoals Parkinson – waarvan de link met blootstelling aan bestrijdingsmiddelen onmiskenbaar wordt – steeds vaker toeslaan, ook bij jongere generaties. Veel mensen denken nog steeds dat Parkinson vooral een aandoening voor ouderen is, maar de werkelijkheid is anders. Onder de dertigers en veertigers zien we een alarmerende stijging, en de gevolgen voor patiënten en hun families zijn verwoestend. Net als bij roken kunnen we niet langer wegkijken van de risico’s van pesticidengebruik. De droevige verhalen, zoals dat van Emmy, die op jonge leeftijd aan leukemie overleed door blootstelling van haar moeder aan pesticiden op het werk, zijn een pijnlijk teken aan de wand. Hoeveel ‘Emmy’s’ zijn er nodig voordat we inzien dat dit onhoudbaar is?

In plaats van deze gerechtelijke uitspraak als een bedreiging te zien, kunnen we deze ook beschouwen als een uitgelezen kans om landbouwmethoden drastisch te vernieuwen. In landen zoals Denemarken wordt al langer sterk ingezet op biologische landbouw. Waarom zetten we in Nederland niet grootschalig in op duurzame en gezonde, natuurinclusieve landbouwmethoden? Waarom blijven we hardnekkig vasthouden aan praktijken die schadelijk zijn voor zowel de natuur als de gezondheid van onze kinderen? De gemeente kan hier een belangrijke rol spelen door koplopers in de transitie naar duurzame landbouwpraktijken proactief te ondersteunen. In Lochem zien we al veelbelovende voorbeelden zoals Aardigh in Zwiep, Landgoed Velhorst in Lochem, de Struintuin in Harfsen, De Veldhof in Joppe, pluktuin Welig in Lochem, De Warf en De Patrijs in Laren, en ’t Gagel in Lochem. Deze initiatieven laten zien dat landbouw zonder pesticiden mogelijk is en dat gezonde, ecologische landbouwpraktijken een positieve impact hebben op zowel de natuur, de dieren als de lokale gemeenschap.

LochemGroen! wil deze koers inslaan. De fractie roept het college van B&W dan ook op om stappen te zetten in de richting van een écht duurzame landbouwpraktijk in de gemeente Lochem. Door deze duurzame initiatieven te ondersteunen en te promoten, kan de gemeente Lochem helpen om het gebruik van bestrijdingsmiddelen te verminderen en de overgang naar een gezonde landbouw te versnellen. Denk aan subsidies voor ecologische ondernemers, voorlichting over pesticidenvrije landbouwmethoden, en samenwerking met landbouwers die het goede voorbeeld geven. Daarnaast kunnen inwoners van gemeente Lochem zelf ook stappen zetten om deze transitie te stimuleren, door bewust te kiezen voor lokaal geteelde, biologische producten en hierdoor zelf actief bij te dragen aan genoemde projecten.

Het is hoog tijd dat LTO en de sector verantwoordelijkheid nemen voor de schadelijke gevolgen van hun middelengebruik en een visie ontwikkelen die landbouw verzoent met de gezondheid van mens en natuur. De uitspraak uit Leeuwarden markeert een kantelpunt dat ons dwingt om opnieuw na te denken over hoe we voedsel produceren. Laten we deze zogenaamde crisis beschouwen als een kans – een kans om eindelijk landbouw om te vormen tot een sector die bijdraagt aan een gezonde, veilige samenleving in harmonie met mens, dier, natuur milieu en klimaat.

Fractie LochemGroen!