Persbericht Sportveld Detmers

Gemeente Lochem en Natuur: Zeggen en Doen zijn twee verschillende zaken

In het streven naar duurzaamheid en natuurbehoud gebruikt de gemeente Lochem regelmatig termen als "natuur-inclusief bouwen" en “biodiversiteit.” Mooie woorden, maar komt de praktijk hiermee overeen? De recente plaatsing van zogenaamde reptielenschermen tegen een beschermde diersoort op het vroegere sportveld van de Detmerskazerne in Eefde roept sterke twijfels op.

Wat ging er mis?

De gemeente wil op dit sportveld van slechts 1,3 hectare 35 tijdelijke woningen (in het bijzonder voor gevluchte Oekraïners) én 20 permanente woningen bouwen, ondanks het in de Kernvisie Wonen vastgelegde maximum van 30 permanente woningen. Alle regels voor duurzaamheid, milieu en natuurinclusiviteit zouden tijdens dit bouwproject gerespecteerd worden. Onderzoeken zouden uitgevoerd en gedeeld worden om de wetgeving en de participatie van de buurt te respecteren. In de door het onderzoeksbureau TAUW uitgevoerde quickscan van de ecologie en de natuur van het terrein wordt expliciet de aanwezigheid van de kwetsbare en beschermde kamsalamander genoemd. Ook worden er een aantal mitigerende maatregelen om de beschermde status van de kamsalamander te waarborgen voorgesteld, waarover de provincie eerst moet worden geraadpleegd. Vanwege de haast van het project besloot de gemeente op 25 juli rondom het sportveld alvast plastic schermen te plaatsen, met als doel de kamsalamanders te beletten het terrein te gebruiken. Dit gebeurde zonder het door TAUW geadviseerde overleg met de provincie vooraf én zonder de vereiste vergunning, en is een overtreding van de omgevingswet. Een overtreding die inmiddels door de provincie is bevestigd.

Calle Janssen, fractievoorzitter van LochemGroen!, noemt de situatie “een triest voorbeeld van hoe de gemeente Lochem regels met de voeten treedt en natuurwaarden ondermijnt.” Hij voegt eraan toe: “De Omgevingswet (waaronder de vroegere Natuurbeschermingswet sinds dit jaar valt) moet er voor zorgen dat er geen activiteiten plaats vinden die een negatieve invloed hebben op de populatie kamsalamanders en de gemeente had voor deze actie toestemming moeten vragen aan de provincie. Dit soort illegale maatregelen beschadigen niet alleen de natuur, maar ondermijnen ook het vertrouwen van inwoners in het gemeentelijke bestuur.”

Een beleid zonder visie?

Deze situatie roept kritische vragen op over het beleid en de houding van de gemeente Lochem. Hoe kan men enerzijds “natuur-inclusief” bouwen uitdragen en anderzijds zo achteloos omgaan met beschermde diersoorten? De kamsalamander, een kwetsbare soort die zich tijdens de lente voortplant in een oude beekarm naast het terrein en de rest van het jaar op het sportveld en omliggend land leeft, verdient alle bescherming. De huidige aanpak wekt het vermoeden dat natuurinclusiviteit voor de gemeente weinig meer is dan een marketingterm.

Een dag na de politieke avond op 22 oktober, waarin Janssen de wethouder vroeg naar de verantwoordelijkheid van de gemeente, diende Lochem alsnog een aanvraag in voor een omgevingsvergunning Flora en Fauna voor het terrein aan de Ensinkweg in Eefde (dit betreft wel degelijk het sportterrein Detmerskazerne aan de Kapperallee).

Janssen mist een duidelijke visie op natuurinclusiviteit bij de gemeente: “Natuurinclusief bouwen zou moeten betekenen dat de natuur op de eerste plaats komt, en niet op het laatste moment erbij gesleept wordt als obstakel. Lokale ecosystemen en de biodiversiteit worden op deze manier onnodig verstoord. Dit is des te belangrijker omdat de natuur overal onder druk staat en biodiversiteit al jarenlang afneemt. De gemeente moet zich veel grondiger inzetten voor biodiversiteit in plaats van te handelen als een ontwikkelaar zonder visie.”

Is de gemeente in overtreding?

Ja, de provincie Gelderland heeft schriftelijk bevestigd dat de gemeente Lochem in overtreding was door zonder vergunning schermen te plaatsen. In de brief van de provincie wordt opgemerkt:

“Gelet op deze controle is er sprake van vergunningplichtige activiteiten waarvoor geen vergunning is verleend. Daarom is er sprake van een overtreding.”

Daarnaast bevestigde de provincie dat op 23 september 2024 een overleg is gehouden met de gemeente over de wijze waarop de overtreding kon worden beëindigd. Het scherm is hiervoor op een drie plekken (120 meter) weer opengezet voor de kamsalamander. Desalniettemin staan er nog altijd 80 meter (van de oorspronkelijke 200 meter) illegale schermen, die geen doel meer hebben. De provincie heeft de gemeente daarnaast verboden om (voorbereidende) activiteiten te verrichten voordat er een omgevingsvergunning is afgegeven. 

Janssen noemt de benadering onacceptabel: “De gemeente handelde hier duidelijk in strijd met de regels en verwacht blijkbaar dat zij zonder consequenties beschermde soorten kan negeren. Het feit dat de overtreding werd gemaakt ondanks advies om hierover contact te zoeken met de provincie, en dat een vergunning pas aangevraagd werd nadat de provincie de overtreding geconstateerd had, toont een gebrek aan urgentie en respect voor de natuur.”

Ontkenning door wethouder De Goede

Opvallend is dat wethouder De Goede tijdens de politieke tafel op 22 oktober niet toegaf dat de gemeente in overtreding was, ondanks de schriftelijke bevestiging van de provincie. De vraag of de gemeente door de provincie op de vingers is getikt, bleef onbeantwoord, terwijl duidelijk is dat de gemeente fout zat. Janssen stelde hier vragen over, maar De Goede ontweek een direct antwoord. Het blijft dan ook een raadsel waarom de wethouder de gemaakte fouten niet erkent.

De situatie in Eefde staat niet op zichzelf. Ook bij andere projecten in de gemeente, zoals de woningbouw in Almen, werd regelgeving rond beschermde soorten, zoals de steenuil, geschonden. Tevens de overtreding van het ontbreken van de natuurtoets bij Crossactiviteiten. De vraag rijst dan ook: waarom gaat het steeds fout als het gaat om natuurwaarden? Is er een gebrek aan kennis binnen de gemeente, of worden hier bewust regels overschreden?

Wat nu?

Dit incident schendt het vertrouwen van omwonenden en roept belangrijke vragen op over de werkelijke prioriteiten van de gemeente Lochem. Zal de gemeente in de toekomst nauwer samenwerken met de provincie en grondiger onderzoek uitvoeren om natuurwaarden op een eerlijke manier te beschermen? Of blijven natuur en wetgeving slechts obstakels op de weg naar ontwikkeling?

Het is tijd dat de gemeente Lochem niet alleen mooie woorden gebruikt, maar ook concrete en consequente acties onderneemt. De natuur is immers geen marketingtool, maar een waardevol en wettelijk beschermd onderdeel van onze leefomgeving.

Concept schriftelijke vragen

1. Waarom heeft de gemeente gekozen om zonder voorafgaand overleg met de provincie Gelderland reptielenschermen te plaatsen op het voormalig sportveld bij de Detmerskazerne in Eefde, ondanks het advies van onderzoeksbureau TAUW om de provincie eerst te raadplegen?
2. Kan het college de specifieke stappen en momenten aangeven waarop contact en overleg met de provincie over de schermen plaatsvond, en welke afwegingen er binnen de gemeente zijn gemaakt om af te wijken van de vergunningsplicht?
3. Kan het college toelichten waarom wethouder De Goede tijdens de politieke tafel op 22 oktober 2024 niet erkende dat de gemeente in overtreding was, terwijl uit de brief van de provincie blijkt dat er duidelijk sprake was van een overtreding, en dat er op 23 september overleg over deze overtreding tussen de gemeente en provincie heeft plaatsgevonden?
4. Welke maatregelen heeft de gemeente inmiddels genomen om te voorkomen dat dergelijke overtredingen in de toekomst plaatsvinden, zeker gezien het belang van de (wettelijke) bescherming van kwetsbare diersoorten?
5. Op welke manier gaat het college vanaf nu samenwerken met de provincie om te voldoen aan de vereisten van de Omgevingswet en soortgelijke regelgevingen in toekomstige bouw- en natuurprojecten?
6. Gezien het feit dat dit niet het enige incident is waarbij natuurwaarden en beschermde soorten bij bouwprojecten in gevaar zijn gebracht, is het college bereid te onderzoeken hoe het interne beleid en de werkwijze kunnen worden verbeterd om natuurbescherming te waarborgen? Zo ja, welke stappen voorziet het college hierin?
7. Hoe wil het college het verloren vertrouwen van omwonenden herstellen, gezien het feit dat regels en adviezen niet zijn nageleefd en de overtreding slechts traag en gedeeltelijk ongedaan is gemaakt?
8. Ziet het college in dat het gebruik van natuurinclusieve termen en beleid zonder adequate uitvoering leidt tot wantrouwen bij bewoners en natuurorganisaties? Zo ja, hoe wil het college dit aanpakken en voorkomen dat natuur en wetgeving in de toekomst als ‘lasten’ in plaats van waardevolle elementen worden behandeld?